• Adler F.; Mittelalteriche Backsteinbauten des preussischen Staates, Berlin 1862-1898.

• Anklewicz M.; Templariusze w Rurce, [w:] Gryfiński Kwartalnik Historyczny, nr 3-4, 2003, s. 7-13.

• Anklewicz M.; Barnim I i templariusze, [w:] Gryfiński Kwartalnik Historyczny, 3-4, 2003, s. 47-51.

• Barber M.; Templariusze; Warszawa 1999.

• Bernard Św.; Pisma...; Wilno 1849, tłumaczył Michał Bohusz-Szyszko.

• Bordonove G.; Życie codzienne zakonu templariuszy; Poznań 1998.

• Goliński M.; Uposażenie i organizacja zakonu templariuszy w polsce do 1241 roku, w: Kwartalnik Historyczny 1991, nr 1, s. 3-20.

• Goliński M.; Templariusze a bitwa pod Legnicą - próba rewizji poglądów, w: Kwartalnik Historyczny 1991, nr 3, s. 3-15 .

• Hope P.; Kwestia sprowadzenia templariuszy do Polski. Rozwój uposażenia w Wielkopolsce; w: Poznański Rocznik Archiwalno-Historyczny 1993, nr 1, s. 15-40.

• Hope P.; Curia militiae templi in Liceniz. Z dziejów templariuszy na zaodrzańskim obszarze diecezji lubuskiej; w: Poznański Rocznik Archiwalno-Historyczny 1994-1995, nr 2 / 3, s. 11-18.

• Jarzewicz J.; Gotycka architektura Nowej Marchii. Budownictwo sakralne w okresie Askańczyków i Wittelsbachów; Poznań 2000.

• Jurkowski A. J., Historya zakonu rycerskiego Templaryuszów od załoźenia jego do upadku (od 1118 roku do 1314 roku). Podług najlepszych żródeł pokrótce zebrana i krytycznie wyłoźona, Wilno 1845.

• Kołosowski P.; Badania archeologiczno-architektoniczne przy kaplicy templariuszy w Rurce w 2003 roku, [w:] Gryfiński Kwartalnik Historyczny, 3-4, 2003, s. 15-26.

• Kubach H. E.; Die Bau und Kunstdenkmäler des Kreises Oststernberg; Stuttgart 1960.

• Lambert E.; L' architekture des templiers; Paris 1978.

• Lambacher L.; Die Pauperes Commilitiones Christi Templique Salomonis in der Mark Brandenburg; w: Sprawozdania PTPN. Wydział Nauk o Sztuce. nr 108 za rok 1991, s. 67-81.

• Lüpke H.; Beitrage zur Geschichte des Tempelordens in der Neumark; w: Die Neumark. Jahrbuch des Vereins für Geschichte der Neumark 1934, z.  9, s. 49-52.

• Małecki M., Proces templariuszy we Francji (1307 - 1314), Kraków 1998.

• Melville M; Dzieje templariuszy; Warszawa 1991.

• Müller-Wiener W., Castles of the Crusaders, wydanie arabskie
  

• Pasiciel S.; Średniowieczna architektura kaplicy templariuszy w Chwarszczanach, Poznań 1964.

• Pernoud R.; Templariusze; Gdańsk 1995.

• Potkowski E.; Zakony rycerskie; Warszawa 1995.

• Radacki Z.; Początki architektury na Pomorzu Zachodnim, w: Sztuka pobrzeża Bałtyku, Warszawa 1978.

• Radacki Z.; Średniowieczne zamki Pomorza Zachodniego, Warszawa 1976 .

• Rymar E.; Powstanie i stan posiadania pomorskich komend templariuszy w Chwarszczanach i Myśliborzu w XIII wieku; w: Przegląd Zachodniopomorski 1987, z. 2, s. 193-194.

• Schmoll J. A.: Das Kloster Chorin und die askanische Architektur in der Mark Brandenburg 1260-1320, Berlin 1961.

• Skaziński B.; La premiere et la seconde chapelle du chateau des templiers de Chwarszczany; w: Mitteleuropa. Kunst-Regionen-Beziehungen, Budapest 1995, s. 63-76

• Spors J.; Początki i stan posiadania templariuszy w ziemi kostrzyńskiej w latach 1232 - 1261, w: Studia i Materiały do Dziejów Wielkopolski i Pomorza, t. 16, 1985 - 87, z. 2, s. 111-128.

• Starnawska M., Wiadomości Długosza o templariuszach i joannitach, w: Kultura średniowieczna i staropolska. Studia ofiarowane Aleksandrowi Gieysztorowi w pięćdziesięciolecie pracy naukowej. PWN. Warszawa 1991, s. 471-476.

• Starnawska M.; Mnisi - Rycerze - Szlachta. Templariusze i joannici na pograniczu wielkopolsko-brandenbursko-pomorskim, w: Kwartalnik Historyczny 1992, nr 1, s. 3-31.

• Starnawska M., Między Jerozolimą a Łukowem. Zakony krzyźowe na ziemiach polskich w średniowieczu. Wydawnictwo DiG. Warszawa 1999.

• Szymański J.; Templariusze, w: Słownik Starożytności Słowiańskich; Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk 1977, t. VI.

• Świechowski Z.; Architektura granitowa Pomorza Zachodniego w XIII wieku, Poznań 1950.

• Tomaszewski A., Sub habitu templariorum - porta occidentalis ecclesiae Oppatoviensis, w: Kultura średniowieczna i staropolska. Studia ofiarowane Aleksandrowi Gieysztorowi w pięćdziesięciolecie pracy naukowej, PWN Warszawa 1991, s. 295-303.

• Ulanowski B., O współudziale Templariuszów w bitwie pod Legnicą, w: Rozprawy i Sprawozdania z posiedzeń Wydziału Historyczno - Filozoficznego Akademii Umiejętności, t. 17, 1884, s. 275 - 322.

• Urkunden und Regesten zur Geschichte des Tempelordens. Im Bereich des Bistums Cammin und der Kirchenprovinz Gnesen, Nach Vorlage Helmut Lüpke neu bearbeitet von Winifried Irgang, Köln-Wien 1987.

• Widmer G.; Uber die Verbreitung und den Untergang des Templerordens in Deutschland und Osterreich, w: XXXVI Jahrensbericht K.K.II. deutschen Staats-Realschule in Prag-Kleinseite, Praga 1908-1909.

• Wybranowski D.; Fundacja komandorii joannitów w Goleniowie na tle stosunków księcia Bogusława IV z zakonami rycerskimi w latach 1280-1291, w.:Przegląd Zachodniopomorski, t. XIV, 1999, z. 3

• Wybranowski D.; Zakony rycerskie w polityce biskupa kamieńskiego Hermana von Gleichena w latach 1261-1288, w: Mazowsze, Pomorze, Prusy, pod red. B. Śliwińskiego, Gdańskie studia z dziejów średniowiecza nr 7, Gdańsk 2000

• Wybranowski D.; Recepcja idei wypraw krzyżowych i echa "misji pruskiej" na Pomorzu Zachodnim w XII-XIII wieku, Przegląd Zachodniopomorski, t. XVI, 2001, z. 4

• Zientara B., Henryk Brodaty i jego czasy, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 1997.

PUBLICYSTYKA DOTYCZĄCA TEMPLARIUSZY

• Antkowiak W., Tajemnica templariuszy, w: Fakty 1984, nr 40. s. 10-11; nr 41, s. 10-11,15.

• Biczak R., Śladem templariuszy - Rurka, w: Odkrywca 1999, nr 10.

• Boratczuk A., Bastion szaleńców, w: Ziemia Gorzowska 1995, nr 6, s. 5-6.

• Boratczuk A., Przetarg na skarb. Stare i nowe tajemnice chwarszczańskiej komandorii templariuszy, w: Ziemia Gorzowska 1995, 35, s. 1,10.

• Boratczuk A., Templariusze na szlaku i w internecie, w: Ziemia Gorzowska 1997, nr 2, s. 5,6, il.

• Brzustowicz J. G., Zakony rycerskie w Nowej Marchii, w: Trakt 1997, nr 11, s. 41-42.

• Filipowicz W., Skarb templariuszy, w: Na Żywo, 2000, nr 21, s. 46 - 48.
  
  
• Nieciecki T., Skarb ma wiele twarzy, w: Gazeta Lubuska 1998, nr 14, s. 17.
  
  
• Nieciecki T., Zakonnicy w obiektywie, w: Gazeta Lubuska 1998, nr 48, s. 9.
  
  
• Nowak W., Chwarszczany, templariusze i Sałański, w: Gazeta Pogranicza 1996, nr 8, s. 2.

• Nowopolski Z., Kościół w Chwarszczanach, w: Ziemia Gorzowska 1988, nr 25, s. 9.
  
  
• Ochwat R., Templum nie do zdobycia. Spadek po templariuszach, w: Gazeta Zachodnia 1995, nr 154, s. 4.
  
  
• Ochwat R., Skarby pod tynkiem, w: Gazeta Zachodnia 1995, nr 243, s. 1.
  
  
• Ochwat R., Gdzie są skarby. Tajemnice kościoła w Chwarszczanach, w: Gazeta Zachodnia 1995, nr 287, s. 3.
  
  
• Samsonowicz H., Wahadło i templariusze, w: Polityka 1993, nr 48, s. 21.

opracował: Błażej Skaziński
uzupełnił: Maciej Sałański

e-mail

Bibliografia