Dokument wydany przez Władysława Odonicza

Biskup Wawrzyniec z Wrocławia zwalnia templariuszy z Małej Oleśnicy z dziesięciny w wysokości trzech marek srebra (dokument znany na podstawie odpisu z XVII wieku)

Anno 1226: Laurentius episcopus Wratislaviensis ad sustenationem fratrem militiae Templi in Olesniza commorantium donavit tres marcas argenti in decimis.

IN nomine domini nostri Ihesu Christi amen.Nos Laurentius divina miseratione Wratiszlauiensis episcopus notum facimus presentibus et futuris militie Templi in Olesniza commorantes a decimis, que de quinque aratris ipsorum provenire poterunt, in perpetuum dantes et presenti pagina confirmantes kapelle nostre in Vanzow in recompensatione decimarum earumdem decimam de Bresin, que ad nos pertinet, annuatim et perpetuo percipiendam. Ceterum ut hec nostra donatio simul et commutatio dictarum decimarum perpetuam obtineant firmitatem, scribi iussimus et tam nostro quam capituli nostri sigillis fecimus insigniri. Acta vero sunt hec Wratiszlauie anno gratie M°CC°XX°VII°, indictione XV, prelatis presentibus et consentientibus preposito Petro, Victore decano, Ian(usio) archidiacono, Boguzlao scolastico, Laurentio custode ceterisque canonicis quam pluribus.

Dokument z 1232 r. wystawiony przez księcia wielkopolskiego Władysława Odonica nadający templariuszom Koźmin, z przywilejem lokowania miasteczka na prawie magdeburskim.

Opis: dokument o wymiarach 11x18 +1 cm; tekst łaciński o wymiarach 9,5x17,5 cm w 11 rzędach (hałas), ślad usunięcia pieczęci; Biblioteka Publiczna w Wilnie

Książę wielkopolski Władysław Odonicz nadaje templariuszom 1000 łanów w Ziemi Kostrzyńskiej z ośrodkiem w Chwarszczanach
IN NOMINE PATRIS ET FILII ET SPIRITUS SANCTI AMEN. Ego Wlodizlaus dei gratia dux Polonie notum fatio presentibus et futuris, quod consentientibus dilectis uxuore mea Hadewige et filiis Primizlo et Bolezlao propter reverentiam sanxcte crucis pro salute scilicet mea parentumque meorum et in subsidum terre sancte Iherosolimitane dedi venerabili domui militie Templi fratribusque ad eam pertinentibus hospitale Gniznense cum omnibus suis attinentiis, addens eidem villam Cinitlo cum alia parva villa adiacente et lacum etiam Rogov, ad hec villas duas Oporino et Motlisov pertinentes ad Zun. Contuoli quoque dicte domui Templi Velikauetz cum omnibus suis attinenttis, insuper Chwartsane villam super Mizzla fluvium cum mille mansis et foro infra terminos illorum habendo iure et more Teutonicali. Omniaque supranotata domino deo contuli cum omni libertate et utilitate, que eis in presenti suppetere poterunt et in futuro. Ceterum, ut mea donatio heredumque meorum perpetuam apud successores nostros obtinere possit firmitatem, presentem paginam scribi sigillicque mei appensione precepi decorari, testes quoque subnotari, quorum sunt hec nomina: dominus Paulus Poznaniensis episcopus, Bogumil castellanus de Bnim, Bronis woido, Albertus castellanus de Poznan, Nystamp castellanus de Stargord, Cecirad castellanus de Cybusim, Lutognev venator de Kalis et alii quam plures nobiles. Acta sunt hec anno incarnationis dominice millesimo ducentesimo tricesimo secundo, indicatione quinta. 

1232

In nomine patris et filii et spiritus sancti amen. Quoniam res temporaliter geste, ne labantur cum tempore, litteris commendante et sigillis roborate habent immobile firmamentum, ego Laurentius miseratione divina Lubucensis episcopus notum fatio tam presentibus quam futuris presentem paginam inspecturis, quod fratribus militie Templi in subsidum terre sancte Iherosolimitane contuli decimas mille mensorum in confinio Cozsterine apud fluvium Mizla in episcopatu Lubucensi cum consensu capituli Lubucensis in perpetuum possidendas, tali tamen pacto, quod ipsi de singulis mansis annautim ecclesie nostre duas mensuras Lubucenses persolvant, unam tritici alteram siliginis, finita libertate, que datur colonis, exceptis tamen ab hac solutione mansis, qui scultetis ratione locationis libere debentur, attendens in hac collacione profectum ecclesie nostre, insuper salutem animarum mee videlicet et predecessorum successorumque et concanonicorum meorum. Et ne quis autem hanc collationem irritare quomodolibet aut turbare presumat in posterum, scripto presenti et sigillis meo scilicet et capituli roborare dignum duxi. Datum anno gratie M°CC°XXX°II, indicatione Va, existentibus Pribizlao preposito, Andrea decano, Boruto scolastico, Ratzlao et Wolverammo canonicis. 

1232

Książę Barnim I z Pomorza podarował 28 grudnia 1234 w Zpandow (Szpandau) Ziemię Bańską zakonowi templariuszy

In nomine domini amen. Nos Barnimus dei gratia dux Sclauorum Christi fidelibus universis, ad quos presens scriptum pervenerit, salutem i domino sempiternam. Religiosos viros fratres domus militie Templi Iherosolimitani pro religione et honorificentia sua tanto propensius zelo nominis christiani decet deligere speciali prerogativa dilectionis quemlibet christianum, quanto purioremdevocionis fervoremsuper orientalis ecclesie tutela exhibent efficacem. Eapropter tampresentibus quamfuturis notum esse cupimus, quod nos Barnimus dux Sclauorum inspiratione divina eius captantes benevolentiam, a quo omne datum optimum et omne donum perfectum est descendens, in subsidium terre sancte, quam suo dominus sanguine consecravit, totam terram, que Banen vulgariter appellatur, cum omni utilitate, libertate, aquis, villis, pratis, lacubus et silvisac proventu, qui in presentiarum ac in futuro provenire poterunt, fratribus domus militie Templi de bona voluntate contulimus antedictis cum omni iure ac iurisdictione perpetuo possidendam plenam addentes eis, ut in civitate ipsorum Banen vulgariter appelata forum habere possint, facultatem ab omni iurisdictione nostra liberum et immune die, quam sibi ac suis viderit commodam, ac profectum generare, hoc adiecto, quod ius civile ad consuetudinem Brendeburgensis diocesis in sua rite observari fratres faciant antedicti. Limites vero iam predicte terre Banen videlicet nuncupate hiis terminis destinguntur: Limitatur enim primo a ponte, qui vocatur Zichelesbrukke, ubi perfluit fluvius Colpic dictus, de iam dicto ponte per medium stagni, quod Pynnow dicitur, deinde ad collem Banzniz nuncupatum, postea per antiquam viam usque ad altum pontem, ubi perfluit aqua Tywe, a quo ponte per antiquam viam ad quatuor arbores sitas in fine nemoris dicti Bochwalt, deinde per vallem, que descendit per idem nemus usque ad situm, qui vocatur Siluerenmos, deinde per antiquam viam, que Lotstich dicitur, usque Stenwer in Fluvium Roreke vulgariter appellatum. Possessionem eorundem ratam habentes et gratam in nullo eam perturbare volentes aut turbari ab omni advocatia, exatione ac molestia fratres predictos ac eorum homines perpetuovolumus esse liberos et immunes. Porro si quid iuris aut iurisdictionis in terra Custerin nuncupata (nobis competit), ne vel a nobis aut heredibus nostris occasione talium in futuro pretextu pacti alicuius molestiam aliquomodo patiantur aut iacturam, omni cavillatione aut scrupulo, qui processu temporis super eorum possessionibus possit suboriri, sopitis nullo nobis iure aut iurisdictione in possessionibuseorundem reservatis ad eorum utilitatem perpetuam et profectum pia liberalitate ac munificencia omnimodo relaxamus. Heredes autem sepedicte terre et villarum in ea sitarum in nostra presentia constituti, quicquid iuris in ipsa terra et villis addixerant vel attribuarant sibi, bona voluntate penitus relaxarunt. Nomina vero heredum hec sunt: Barnizlaus, Symon, Svitin, Iacobus, Wenezlaus, Gvtizlaus, Symon, Nicolaus, Lenardus, Iargoneus; subscriptis testibus viris fide dignis, quorum sunt hec nomina: Thegeno, Hermannus sacerdotes, Chalo magister in Staregart, Svilizlaus filius Rozwari, Pribizlaus, Wicozlaus, Lytubor, et alii clerici ac laici quam plures. Ut autem hec nostra donatioterre sancte fratribusque militie Templi rata et inconvulsa permaneat, presentem paginam scribi iussimus sigilli nostri munimune roborandum. Datum in Zpandow anno domini M°CC°XXX°V°, in die martirum innocentum.

W imię Pana amen. My, Barnim, z Bożej łaski książę Pomorzan, życzymy wiecznego zbawienia wszystkim wiernym, do których to pismo dotrze. Wypada zwrócić uwagę wszystkich wiernych na to, jak bracia z zakonu rycerskiego Świątyni Salomona w Jerozolimie z wielką czcią, pobożnością i szacunkiem rozszerzają Imię Chrystusowe i bronią Kościoła na Wschodzie. Dlatego pragniemy, aby wiedziały to obecne i przyszłe pokolenia, że my, Barnim, Książę Pomorzan, działając z natchnienia Bożego i za Jego łaską, wdzięczni za tyle Jego darów, otrzymanych i przyszłych, dla wspomożenia Ziemi Świętej, którą Pan nasz swoją Krwią uświęcił, z własnej i nieprzymuszonej woli nadajemy braciom Rycerzom Świątyni na wieczne posiadanie, z wszelkimi prawami i uprawnieniami sądowymi, całą Ziemię Bańską, z całkowitą swobodą użytkowania, z wodami, wioskami, łąkami, jeziorami i lasami, jak również wszelkie z nich dochody, teraz i w przyszłości. Dajemy im ponadto upoważnienie, aby w czasie dla nich i dla ich podwładnych najdogodniejszym mogli urządzać jarmark w mieście zwanym Banie. Jarmark ten będzie całkowicie wolny i niezależny od naszej jurysdykcji, a dochody z niego będą całkowicie do nich należały. Postanawiamy ponadto, że wspomniani bracia muszą prowadzić i przestrzegać taką formę praw miejskich, jaka jest w używaniu na ziemiach brandenburskich.
(...)
Skorośmy tę własność prawomocnie zatwierdzili i przekazali, nikt nie może przeciw temu oponować ani wichrzyć. Chcemy również, aby wspomniani bracia, jak ich następcy, byli wolni po wieczne czasy i niezależni od jurysdykcji panów ziemskich pod względem sołectwa, apelacji i wymiaru sprawiedliwości. Ogłaszamy też, że zrzekamy się wspaniałomyślnie na ich korzyść wszelkich praw i roszczeń, jakie dotąd mieliśmy w tych posiadłościach. Również panowie ziemscy Ziemi Bańskiej oraz położonych w niej wsiach, zebrani w naszej obecności zrzekają się dobrowolnie swoich praw, które mieli dotąd przyrzeczone i które wykonywali w Ziemi Bańskiej i we wsiach. Imiona panów brzmią: Barnisław, Szymon, Śwityń, Jakub, Więcław, Gutysław, Szymon, Mikołaj, Lenard i Jargon. Jako świadkowie podpisują się: Tegeno i Hermann (obaj duchowni), Chalo, mistrz zakonu joannitów ze Stargardu, Zwilisław syn Rozwara, Przybysław, Witosław, Lutybór (Lytubor) i wielu innych duchownych i świeckich panów. Darowiznę, którą uczyniliśmy Ziemi Świętej i braciom z Zakonu Templariuszy, uwierzytelniamy i potwierdzamy własnym podpisem i pieczęcią.

Nadano w Szpandawie, w Roku Pańskim 1234 w dzień Niewinnych Młodzianków, 28 grudnia.

... les nouveles des Tartarins, si comme nous les avons oies de nos freres de Poulainne qui sont venu au chapitre. Nous faisons savoir a vostre hautesce que Tartarins ont la terre qui fu Henri le duc de Polainne destruite et escillie et celui meismes ocis avec mount des barons, et six de nos freres et troi chevaliers et deus sergants et 500 de nos hommes ont mort, et troi de nos freres que nous bien connisonz eschaperent ... Et si ont destruit deus des meillours tours et trois viles que nous avionz en Poulainne ... Et sachiez que nostre mestre en Bohaine en Hongrie, en Poulainne et en Morainne n'est pas venu a nostre chapitre, mes il assamble tant de gent com il puet pour aler contre eus.

IN NOMINE PATRIS ET FILII ET SPIRITUS SANCTI AMEN. Ne ea, que aguntur in tempore, simul ab hominum memoria labantur cum tempore, propter hoc scripture memoria debent perpetuari. Eapropter ego Mrotsek cum voluntate et consensu fratris mei Gerlaci prepositi Lubuscensis deo et sancte Marie virgini militieque domus Templi in subsidium scilicet terre Iherosolimitane inremissionem pccatorum meorum contuli hereditatem meam inter Lubus et Zantoch sitam, que Zulenche dicitur, cum villis et civitate sibi adiacentibus et cum omni iure, sicut in priviliego michi a domino Bolezlao duce Zlesie et baronibus eius facta facta in irritum ducatur, presens proindedocumentum impressione sigilli predicti ducis,meo fratrisque mei volui communiri. Acta sunt hec in Wratizlauia, anno dominice incarnationis millesimo ducentesimo quadragesimo quatro presentibus domino Bolezlao duce Zlesie, domino Heinrico episcopo Lubucense, Boguzlao castellano de Nimiz, comite Ratzlao castellano Wratislauiensi, Boguzlao castellano de Bitum, domino Boguzlao, Prizlao, Budiwoio,Ianussio filiis Iherozlai, Conrado suppincerna et aliis multis.

(W IMIĘ OJCA I SYNA I DUCHA ŚWIĘTEGO AMEN. Ja, Mroczek, za zgodą brata mego Gerlacha, prepozyta lubuskiego, dla zmazania grzechów moich, nadałem Bogu, NM Pannie i zakonowi templariuszy dla zbawiennego poratowania ziemi jerozolimskiej, posiadłość moją leżącą między Lubuszem i Santokiem, zwaną Sulęcinem z wsiami i miastem przynależnymi wraz z wszelkimi prawami, tak jak one zostały wyszczególnione w przywileju nadanym mi przez księcia pana. Aby zaś ta dobrowolna darowizna, dokonana wobec pana Bolesława księcia Śląska oraz baronów nie uległa zaprzeczeniu, postanowiłem wzmocnić niniejszy dokument przez przybicie pieczęci wymienionego księcia, mojej własnej i pięczęci mojego brata. Działo to się we Wrocławiu w roku od Narodzenia Pańskiego 1244, w obecności Bolesława księcia Śląska, pana Henryka biskupa lubuskiego, Bogusława kasztelana Niemczy, komesa Racława wrocławskiego i Bogusława bytomskiego, kasztelana pana Bogusława z Przecława, podczaszego Konrada i wielu innych.

Bulla papieża Innocentego IV z dnia 1 lutego 1257 roku

..archiepiscopo Gnesnensi et .. episcopo Cracoviensi.
Dilectus filius nobilis vir .. dux Cracovie et Sandomirie et dilecta in Christo filia Salomea monialis ordinis sancti Damiani quondam regina Gallicie soror predicti ducis necnon magister domus militie Templi in Alemania et Sclavonia nobis humiliter supplicarunt, ut cadtrum Lucow Cracoviensis diocesis ipsi magistro et fratribus militie Templi a prefato duce Cracovie et Sandomirie collatum, quod est in confinio Letwanorum et aliorum infidelium, statueremus esse de cetero civitatem et ecclesiam cathedralem ibidem erigere ac ipsi castro episcopalem dignitatem concedere necnon dilectum filium fratrem Bartholemeum de Bohemia ordinis fratrum Minorum, qui contra predientos infideles pro negotio fidei in illis partibus diligenter laborat, in episcopum et pastorem inibi preficere, presertim cum ad id tuus, frater episcope, qui loci diocesanus existis, assensus accedat et ex hoc fidei catholice cultus possit in illis partibus augmentari non modicum, apostolica sollicitudine curaremus. Nos igitur huiusmodi cultum fidei cupientes per orbem longius latiusque diffundi fraternitati vestre presentium auctoritate committimus, quatinus premissis omnibus provida meditatione pensatis, si hoc sine dilecti filii magistri et fratrum hospitalis sancte Marie Teutonicorum et aliorum preiudicio fieri poterit idque ad augmentum fidei cognoveritis redundare, ordinetis, statuatis ac faciatis auctoritate nostra super predictis, prout secundum deum incremento eiusdem fidei videritis expedire.Contradictores etc. Dat. Laterani kalendis februarii (pontificatus nostri) anno tertio.

.. arcybiskupowi gieźnieńskiemu i .. biskupowi krakowskiemu.

Wybrany syn, szlachetny mąż .. książe Krakowa i Sandomierza oraz wybrana w Chrystusie córka Salomea mniszka zgromadzenia św. Damiana[1], niegdyś królowa Galicji, siostra wyżej wymienionego księcia, a także przełożony domu rycerstwa templariuszy w Alemanii i Slawonii[2] pokornie nas uprosili, by twierdza[3] Łuków diecezji krakowskiej została przyznana owemu przełożonemu i braciom rycerstwa templariuszy przez wyżej wymienionego księcia Krakowa i Sandomierza, która to graniczy z Litwinami i innymi niewiernymi. Zarządzamy ponadto, że zostanie tam wzniesiona osada[4] i kościół katedra, a przy tym przyznajemy owej twierdzy godność biskupią, a także ustanawiamy tam wybranego syna, brata Bartłomieja z Bohemii[5] ze zgromadzenia braci mniejszych, który przeciwko wyżej wspomnianym niewiernym w tamtych stronach gorliwie pracuje dla sprawy wiary, biskupem i pasterzem, a zwłaszcza, by do tego przyłączyła się twoja zgoda bracie biskupie [zawiadujący] diecezją tego miejsca i z tego kult wiary po katolicku mógł być w tamtejszych stronach niepoślednio powiększony, troską apostolską zadbamy.

My zatem, pragnąc, by w ten sposób kult wiary mógł być rozpowszechniany w świecie coraz dłużej i szerzej, powierzamy bractwu obecnych, [mocą] waszego autorytetu, jak dalece uznacie rozważną refleksją, jeśli to mogłoby się stać bez straty[6] dla wybranego syna przełożonego i braci szpitala św. Maryi kawalerów teutońskich oraz dla innych, a także jeśli uznacie, że to wpłynie na przyrost wiary, iż zarządzicie, ustanowicie i uczynicie, co wcześniej postanowione[7] wszystko to, co wyda wam się sprzyjać wzrostowi tejże wiary (zgodnie z wolą bożą). Sprzeciwiający się etc..

Datowanie na Lateranie, 1 lutego, w trzecim roku naszego pontyfikatu.

[1] klaryska. Od kościoła San Damiano, gdzie św. Klara rozpoczęła życie regułą św. Franciszka

[2]czyli w Niemczech i Prusach

[3]także: zamek, obszar działań wojennych

[4]także: gmina, miasto

[5]czyli z Czech

[6]także: osądu

[7]lub: co do wyżej wymienionych

Nos frater Widekinus domorum militie Templi in Alemania et Slauia preceptor volumus esse notum Cristi fidelibus universis, ad quos pervenerit presens scriptum, quod accedente fratrum nostrorum consilioet consensu super controversia, que inter illustrem principem dominum Iohannem nec non inclitum germanum eius dominum Ottonem marchiones Brandenburgenses ex una parte et fratres nostros atque domum ex altera vertebatur, presentibus domino Iordano nostri ordinis presbitero, fratre Sifrido de Anvord, fratre Frederiko de Soltwedel, fratro Heinrico de Esbeke, fratre Gerkino provisore domus in Leznitze et multis aliis fide dignis concordavi- mus cum eisdem marchionibus amicabiliter et sincere recognoscentes et protestantes de dictorum fratrum nostrorum consilio pariter et voluntate nos dimisisse opidum cum omni iure, quod in ipso habuimus, insuper et has villlasCloznitz, Warnik, Tamprosowe, Pudignowe, et Witze cum earundem terminis et distinctionibus, iuribus et utilitatibus, sicut eas dignoscimur usque ad hec tempora possedisse. Curiam quoque stagnum Soldin cum CCCtis mansis et eorundem distinctionibus ex utraque parte aque Mizle hucusque habitis cum omni iure et libertate dimisimus simpliciter marchionibus antedictis. In restaurum vero bonorum predictorum ipsis libere dimissorum renuntiaverunt marchiones omni actioni et iuri, quod habere videbantur in hiis bonis nostris, videlicet curia Quartzan, Tyscher, Willekinesdorp, Zorbamsdorp, Boguzlawe, Dargumizle, Obran, Damme, Carkzowe, Gutistorp et Nywik, conferentes insuper nobis et domui nostre villam Culinkze cum aliis villis prenominatis tytulo et earundem distinctionibus de heredum suorum approbatione voluntaria et assensu cum omni iuris et iudicii integritate et libertate proprietatis tytulo perpetuo possidendos et nullum nobis prorsus in eisdem bonis tedim dinceps facient aut gravamen. Ut igitur premissa dictis marchionibus et ipsorum heredibus maneat futuris temporibus inconvulsa, presentem paginam conscribi fecimus et sigilli nostri munimine roborari. Acta sunt hec in Turglowe anno domini MoCCoLoII, pridie kal. ianuari, adhibitis testibus ydoneis, quorum nomina sunt hec: frater Gozwinus de Magdeburg et cetera. 

In nomine sancte et individue trinitatis amen. Ut ea, que aguntur in tempore, non simul cum tempore elabantur, quia hominum memoria fragilis est, necesse est, quod ea, que perpetuam requirunt memoriam, scriptis autenticis et testium inscriptione ydoneorum robur accipiant perpetue firmitatis. Hinc est, quod nos Otto et Otto iunior dei gratia marchiones Brandenburgenses notum facimus universis tam presentibus quam etiam hiis, quos divina gratia disponente natura inesse produxerit in futurum, quod moti affectu sincerissimo, quem habemus ad ordinem sancte domus milicie Templi Ierosolimitani et ad fratres in eodem ordine domino famulantes, ad honorem ipsius dei et gloriose virginis matris sue eisdem sancte domui Templi et fratribus eiusdem ordinis donamus opidum Sulenzec, villas Langenvelde, Bresin, Richennouve, Bucholt et Lubene cum omnibus attinentiis, agris, lingnis, aquis, pascuis, molendinis atque pratis et aliis sitibus universis, cum omni usu ac utilitate, cum advocatia et omni dominio atque iure, cum libera et omnimoda proprietate sine omni peticione exactoria et prorsus absque omni gravamine perpetuo possidendas et sibi utiles faciendas. Adicimus quoque, quod opidum Sulenzec et habitatores in illo in perpetuum obtineant suum forum et quod eadem sancta domus Templi et fratres ordinis eiusdem ius patronatus ecclesiarum in Sulenzec et villis predictis habeant perpetuis temporibus pacifice et quiete. Cedimusque omni iuri atque dominio, que usque modo habuimus in predictis. In honorum predictorum omnium protestationem lucidam et certitudinem evidentem, ne quoque nostris heredibus in futurum aut aliis quibuscumque dubietas occasionem generet malingnandi et ut nostra donatio, secundum quod superius est expressum, perpetuo inviolabilis perseveret, presentem paginam inde scribi fecimus et de certa nostra conscientia iussimus roborari nostrorum sigillorum appensione, testibus, qui presentes aderant, infrascriptis: domino Bertoldo preposito de Saltwedele, fratre Iohanne de Beliz de claustro Lenin, domino Rodolfo de Nemihc, domino Ottone et domino Conrado de Winnighe, domino Theoderico Sparren, domino Hermanno Botel et domino Ludekino de Bornem et multis aliis fide dingnis. Datum in Quartzano anno domini MCCLXXXVI, VI kalendas novenbris 

1308, září 9., Oleśnica Mała (Olesnitz)

Janusius, preceptor řádu templářů a hofmistr v Oleśnici M. prodává desátek s platem ze tří lánů ve vsi Goczałkóv (Gotschaldorf) u Strzegomi (Strigonia) /3 fertony stříbra a 3 míry obilí ročně/, který Heřman odkázal komendě templářů v Oleśnici, vdově po Heřmanovi a jeho dětem za 12 hř. den.

Originál pergamen 23,5 x 13,3 - 2,7 cm, lat., 1 pečeť přivěšena na pergamenovém proužku
CDS VII-3, str. 128, č. 3011
SÚA Praha Archiv velkopřevorství maltézského, i.č. 744, Jo VIII OL.3

Originál pergamen 27,3 x 17,6 - 2,3 cm, lat., 1 pečeť přivěšena na černých hedvábných nitích
CDS XVIII, str. 127, č. 3936
SÚA Praha Archiv velkopřevorství maltézského, i.č. 746, Jo VIII OL.5

e-mail

Dokumenty