Pokrewne artykuły: Templariusze | Chwarszczany | Kaplica templariuszy w Chwarszczanach | Templariusze w Chwarszczanach | Komandorie w Polsce | Rurka | Myślibórz | Sulęcin | Czaplinek | Wielka Wieś | Oleśnica Mała | Lietzen | Łuków | Templariusze nad Myślą

Myśla - najbardziej "templariuszowa" rzeka w Polsce

Niektórzy chrześcijańscy władcy nie mogli lub nie chcieli brać udziału w wyprawach krzyżowych. Przyjęła się w związku z tym zastępcza forma wypełniania krucjatowego obowiązku poprzez nadawanie zakonom rycerskim ziemi, z której dochody zapewniały utrzymanie warowni w Ziemi Świętej. W XIII wieku rzeka Myśla - to albo tereny nadgraniczne Pomorza Zachodniego (pobliże Myśliborza) albo też szeroki, słabo zaludniony i sporny pas graniczny między Księstwem Śląskim Henryka Brodatego, Księstwem Wielkopolskim Władysława Odonicza i Księstwem Zachodniopomorskim Barnima I w sąsiedztwie zaborczej Brandenburgii. W roku 1232 Władysław Odonicz potwierdził templariuszom nadanie tysiąca łanów ziemi (około dwudziestu czterech tysięcy hektarów) po obu stronach rzeki Myśli z ośrodkiem w Chwarszczanach. Niedługo później Barnim I nadał Rycerzom Świątyni dwieście łanów nad Myślą z Dargomyślem oraz Ziemię Bańską. Prócz nadań książęcych templariusze otrzymali też majątki od rycerzy, na przykład Oborzany koło Dębna i Lubno koło Gorzowa - od rycerza Włosta.  W 1238 roku otrzymują nadanie od Władysława Odonicza obejmujące okolice Myśliborza. Na ziemiach tych templariusze utworzyli co najmniej dwie komandorie - w Chwarszczanach i Myśliborzu. Komandorie zakonu templariuszy w Polsce przejmowały najczęściej miejscowe tradycje budowania warowni z wykorzystaniem obronnych walorów terenu, a więc na wzgórzach pośród moczarów i bagnisk, w zakolach rzek, z dala od miast. W Chwarszczanach powstała właśnie taka typowa komandoria. Przypuszcza się, że komandoria myśliborska mogła być zlokalizowana w miejscu późniejszego klasztoru dominikańskiego. Templariusze byli fundatorami kościołów w Dargomuślu, Cychrach, Oborzanach i Lubnie. W latach pięćdziesiątych XIII wieku na tereny pogranicza księstw wkracza Brandenburgia. Powstaje Nowa Marchia. Brandenburczycy spierają się z templariuszami o ich majątek. W 1262 roku następuje ugoda i margrabiowie ostatecznie potwierdzają Rycerzom Świątyni własność większości ziem w zamian za oddanie komandorii myśliborskiej, Kostrzyna i trzech miejscowości na drodze do Gorzowa. Lata osiemdziesiąte i dziewięćdziesiąta XIII wieku mimo upadku Akki - ostatniej warowni chrześcijan w Ziemi Świętej w 1291 roku - są okresem świetności komandorii w Chwarszczanach. Otto VI z dynastii askańskiej wstępuje w 1286 roku do chwarszczańskich templariuszy. Komandoria chwarszczańska zostaje najważniejszym ośrodkiem Rycerzy Świątyni w środkowo - wschodniej Europie. Jej autorytet sprawia, że spotykają się tutaj strony regionalnych konfliktów, podpisywane są dokumenty dotyczące całego regionu. Powstaje tu wówczas gotycka kaplica godna znaczenia komandorii. Jest to budowla surowa, odpowiednia dla rycerzy-zakonników, z obronnymi wieżyczkami i masywnymi przyporami sugerująca związek z warowniami palestyńskimi. Elegancja jednak przywodzi na myśl paryską kaplicę królewską Sainte-Chapelle. Monumentalna zwłaszcza w kontraście z otoczeniem forma kaplicy pozwala przypuszczać, że mógł to być początek większej realizacji budowlanej, Być może najwaźniejszego ośrodka zakonnego w środkowo wschodniej Europie. Jednak w roku 1307 król Francji Filip Piękny licząc na przejęcie legendarnych skarbów zakonu aresztował wszystkich francuskich templariuszy. Zakon Rycerzy Świątyni został skasowany przez papieża Klemensa V w 1312 roku. W 1318 roku cały majątek zakonny na mocy umowy w Cremmmen, przekazano zakonowi joannitów.

To na podstawie dokumentów joannitów, kontynuatorów gospodarczej działalności templariuszy, możemy przypuszczać, że Rycerze Świątyni zajmowali się połowem ryb w Myśli, sprzedawanych być może w oppidum - osadzie targowej na terenie dzisiejszego Kostrzyna. Prawdopodobnie również wykorzystywali swoje prawo do posiadania młynów na rzece Myśli.

tekst: na podstawie materiałów Błażeja Skazińskiego - Maciej Sałański

e-mail

Templariusze dorzecza rzeki Myśli