 |
Prawdziwym arcydziełem francuskiego gotyku jest kaplica Sainte-Chapelle
na wyspie Cite w Paryżu w zespole Pałacu Sprawiedliwości. Zbudowana około
1246-48 roku prawdopodobnie przez Pierre'a Montreuila. Inicjatorem jej
wzniesienia był król Francji Ludwik Święty. Ta kaplica pałacowa miała
pomieścić cenne relikwie sprowadzone z Bizancjum.
Jest to kaplica podwójna - dwukondygnacyjna budowla na planie prostokąta
z przedsionkiem i poligonalną apsydą, zwieńczona smukłą iglicą. Dolną
kaplicę (trójnawową, wspartą na 14 kolumnach) zdobi bogata polichromia.
Górna, jednoprzestrzenna, była początkowo połączona z apartamentami królewskimi.
Wielka powierzchnia okien w stosunku do zredukowanych murów sprawia wrażenie
architektonicznej lekkości budowli. Okna o łącznej powierzchni 618 m2
zdobią wspaniałe witraże przedstawiające sceny ze Starego i Nowego Testamentu
(15 wielkich okien z XIII wieku, uzupełnianych w XIX wieku oraz rozeta
z XV wieku).
Kaplicę zdobi też zespół rzeźb figuralnych (część oryginalnych) i pięknych
kapiteli roślinnych.
W XVII wieku uszkodziły ją pożar i powódź a w 1791 roku w czasie rewolucji
została zdewastowana i pozbawiona pierwotnego wyposażenia. Zachowała się
jedynie bogato zdobiona trybuna dla relikwii.
Dzisiejszy wygląd jest wynikiem przeprowadzonej w XIX wieku restauracji
i częściowej rekonstrukcji.
Wymiary:
długość - 36 m
szerokość - 17 m
wysokość - 42,5 m
opracowanie i ilustracje na podstawie:
A. Dulewicz; Słownik Sztuki Francuskiej; Warszawa 1977
A. Springer; Historya Sztuki; Warszawa 1907, tłumaczył Kazimierz Broniewski
P. Lavedan; French Architecture; London 1956
Komentarz:
Są miejsca i obiekty archtektury, które poprzez porównanie do innych,
bardziej znanych obiektów i miejsc zyskują coś w rodzaju nobilitacji.
Na przykład "Paczków - Polskie Carcassonne" albo "Warszawa
- Paryż Północy" lub "Sankt Petersburg - Wenecja Północy".
Tak też i kaplica templariuszy w Chwarszczanach bywa nazywana Chwarszczańską
Sainte-Chapelle.
Co ma wspólnego perła francuskiego gotyku z surową architekturą położonych
przecież (z paryskiego punktu widzenia) na kresach chrześcijańskiej
cywilizacji Chwarszczan?
Król Francji Ludwik Święty wybudował swoją Sainte-Chapelle jako miejsce
przechowywania cennych relikwii przywiezionych z Bizancjum. Było to więc
miejsce szczególne
Kaplica chwarszczańska mimo silnej redukcji użytych elementów architektonicznych
wykazuje pokrewieństwo formy z francuskim wzorem. Mógłby to być nawet
wpływ bezpośredni biorąc pod uwagę żywe kontakty polskich templariuszy
z ośrodkiem zakonnym we Francji. Uproszczenie zaś formy - to tylko przystosowanie
wzoru do wymagań surowej Reguły i zadań wiejskiej komandorii. Może też
kaplica w Chwarszczanach miała służyć do przechowywania jakiejś cennej
relikwii? Niewątpliwie jest to miejsce szczególne.
Opracowanie i komentarz: Maciej Sałański
|
