A B C D E F G J K L £ M N O P R S ¦ T W Z ¯
A | akant | motyw dekoracyjny w postaci stylizowanego li¶cia ¶ródziemnomorskiej ro¶liny, wystêpuj±cy w architekturze staro¿ytnej Grecji i Rzymu, pó¼niej powtarzany w renesansie, baroku i klasycyzmie. | | | akwamanila | [³c. aqua + manus ‘rêka’]; szt., religiozn. naczynie do polewania r±k upodabniane kszta³tem do ludzi lub zwierz±t; w ¶redniowiecznej Europie s³u¿y³a jako naczynie liturgiczne.
| | | apsyda, absyda | pó³kolista albo wieloboczna czê¶æ bazyliki, ko¶cio³a, zwykle zawieraj±ca o³tarz g³ówny, najczê¶ciej zamykaj±ca prezbiterium | | | Archiwolta | zdobione ornamentami, profilowane lico ³uku, arkady, ³uki zamykaj±ce portal, najczê¶ciej bogato zdobione.
| | | Asasyni | Asasyni to sekta powsta³a w wyniku niezgody w ¶wiecie islamu po ¶mierci Mahometa w 632 roku. Podzia³ podstawowy to roz³am miêdzy sunnitami a szyitami. Sunnici za nastêpcê Proroka uznawali jednego z jego najwcze¶niejszych uczniów Abu Bakra - Szyici opowiadali siê za Alim, kuzynem i ziêciem Mahometa. To od Alego wed³ug szyitów wywodzi³a siê prawowita dynastia imamów, spo¶ród których mia³ siê wywodziæ Mahdi - obaliciel panuj±cej tyranii.
W¶ród szyitów silne by³y elementy mesjanistyczne, które szczególnie silnie dochodzi³y do g³osu w ¶rodowiskach niezadowolonych z powolnego tempa zmian i niedostatecznej religijno¶ci rz±dz±cych. Asasyni byli jedn± z takich spo³eczno¶ci. Ich pierwsz± kwater± by³a w XI wieku perska cytadela Alamut. Nied³ugo po zerwaniu w 1094 roku z szyickim re¿imem Fatymidów w Kairze osiedlili siê w górach Libanu. Ich przywódca znany by³ w¶ród Franków jako Starzec z Gór.
Mimo ¿e sekta nie mia³a wielu zwolenników i nie dokona³a wielu podbojów to jej fanatyczne oddanie sprawie i wiara w tyranobójstwo jako narzêdzie do osi±gniêcia celu uczyni³y z niej prê¿ny i wzbudzaj±cy lêk element polityczny.
Tereny asasynów syryjskich stanowi³y enklawê (bogat± w zamki) na terenie pañstw krzy¿owych wiêc potrzebne by³o u³o¿enie wzajemnych stosunków. Asasyni do¶æ rzadko wystêpowali przeciw chrze¶cijanom. Poza tym ich przywódca z Alamut, Hasan II, formalnie zniós³ w latach sze¶ædziesi±tych XII wieku prawo Proroka, uznaj±c ¿e nadszed³ czas wyzwolenia wynikaj±cy z oczekiwania na wytêsknionego mesjasza.
W tej sytuacji w 1173 król Amalryk usi³owa³ wynegocjowaæ sojusz z asasynami, którego warunkiem by³o (wed³ug Wilhelma z Tyru) ich przej¶cie nna chrze¶cijañstwo. Byæ mo¿e tkwi w tym jakie¶ ziarno prawdy faktem jest, ¿e pose³ asasynów Abdullah przyjecha³ do Amalryka. Kiedy wraca³ z ofert± chrze¶cijan chroniony królewskim glejtem wpad³ w zasadzkê (znowu wed³ug Wilhelma z Tyru) i zosta³ zabity przez kilku rycerzy zakonnych. Fakt ten wywo³a³ ogromny gniew króla. Zabiegi dyplomatyczne z trudem przekona³y asasynów o niewinno¶ci Amalryka jednak szansa korzystnego przymierza zosta³a zaprzepaszczona.
(opracowane na podstawie tekstu Malcolma Barbera) | | |
|
