|
Pokrewne artykuły: Templariusze
| Chwarszczany
- Lazaryci
Zakon Szpitalny Świętego Łazarza z Jerozolimy został założony przy Szpitalu
Świętego Łazarza w czasie pierwszej krucjaty w 1098 roku przez Gerarda
de Martigues. Przez ponad 20 lat był częścią Zakonu Joannitów. Jako
osobny zakon odłączył się w 1120 roku, gdy Boyand Roger został mianowany
Mistrzem Szpitalników Świętego Łazarza. Byli jedyną organizacją w średniowieczu
zajmującą się opieką nad trędowatymi. Zakon swą nazwę wziął od Łazarza
(Łk 16:19-31) i jemu dedykował większość swych szpitali i kościołów.
Z początku był to zakon szpitalny, konieczna jednak stała się ochrona
hospicjów przed niewiernymi i rabusiami, dlatego została utworzona milicja
złożona z trędowatych wojowników - pacjentów leprozoriów, u których
choroba nie była zbyt zaawansowana. W większości byli to rycerze Zakonu
Joannitów i Bożogrobców, później także Templariuszy. Uczyli oni lazarytów
sztuki walki, przez co stali się odpowiedzialni za przekształcenie zakonu
w rycerski. W 1187 roku Saladyn najechał i podbił Jerozolimę. Zakon
przeniósł się do Akki. Wznowił swą działalność dopiero, gdy w 1202 roku
krzyżowcy ponownie zdobyli Jerozlimę. Rycerze św. Łazarza uczestniczyli
w krucjacie Ludwika IX przeciwko Egiptowi oraz w wyprawach na Syrię
w latach 1250-1254. Po upadku Akki, ostatniej twierdzy w Królestwie
Łacińskim, Zakon przeniósł się na Cypr, by następnie powrócić do swojej
głównej siedziby w Boigny we Francji, wcześniej jednak lazaryci zdążyli
założyć komandorie i szpitale w większości krajów Europy. Dwie główne
gałęzie Zakonu znajdowały się w Boigny oraz w Capui we Włoszech. Bulla
wydana w 1489 roku przez papieża Innocentego VIII nakazywała przyłączenie
Zakonu Św. Łazarza do Zakonu Św. Jana. Lazaryci z Capui zgodzili się
podlegać wielkim mistrzom joannitów, jednak gałąź w Boigny nie uznała
bulli i do dziś istnieje jako 'Rycerski i Szpitalny Zakon Świętego Łazarza
z Jerozolimy', którego symbolem jest zielony krzyż maltański.
- Bożogrobcy
24 lub 25 lipca 1099 roku Gotfryd de Bouilloon ustanowił w kościele
Świętego Grobu w Jerozolimie kapitułę 20 kanoników mających za zadanie
czuwać i modlić się przy grobie Chrystusa. Był to pierwszy zakon religijny
ufundowany przez krzyżowców w Ziemi Świętej - zakon kanoników regularnych
Świętego Grobu, któremu została w 1114 roku przyznana reguła Św. Augustyna,
a w 1022 roku papież Kalikst II przyznał im insygnia w postaci białego
płaszcza z czerwonym krzyżem o dwóch poprzecznych ramionach. Kanonicy
mieli użytkować kościół. Później zyskali sobie miano Rycerzy Świętego
Grobu.
- Joannici (szpitalnicy, kawalerowie rodyjscy,
kawalerowie maltańscy)
W bespośrednim sąsiedztwie Świętego Grobu, na południe, znajdował się
już w 1099 roku szpital Św. Jana. Ulokował się tam początkowo odłam
zakonu benedyktyńskiego ufundowany w 1063 roku przez kupca Amalfiego
w celu obsługi domu przyjezdnego i kościoła przeznaczonego dla pielgrzymów
z Zachodu. Poza tym były tam jeszcze trzy kościoły: Sainte-Marie-Latine,
St. Marie de la Grande (z konwentem żeńskim) i Świętego Jana Chrzciciela.
W 1099 roku szpitalem zarządzał prowincjał Gerard do momentu przybycia
pewnej liczby rycerzy. Okoła 1100 roku Gerard i jego towarzysze wyodrębnili
opactwo Sainte-Marie-Latine w celu utworzenia specjalnego zakonu w ramach
reguły Świętego Augustyna. Jego autonomia została potwierdzona przez
Rzym. W 1118 roku pod zwierzchnictwem Raymonda du Puy, następcy Gerarda,
zgromadzenie przeznaczono do celów militarnych z zadaniem służenia pielgrzymom,
ochrony Chrześcijan na Wschodzie i obrony Miejsc Świętych. Zakonnicy
przyjęli nazwę Rycerzy Świętego Jana z Jerozolimy i zwyczajową szpitalników.
Otrzymali insygnia w postaci czarnego płaszcza z białym prostym krzyżem
i zostali osadzeni w Jerozolimie przy skromnym kościele na planie trefla
pod wezwaniem Świętego Jana Chrzciciela. Przez długi czas Raymond du
Puy pozostawa wielkim mistrzem. Pod jego przywództwem Joannici stali
się potężni w Ziemi Świętej i wkrótce rozlali się po całej Europie.
Po zdobyciu Jerozolimy przez Saladyna w 1187 roku ich główną siedzibą
stała się Akka. Po jej upadku w latach 1291 - 1309 przebywali na Cyprze,
w latach 1310 - 1523 na Rodos, a następnie od 1530 roku na Malcie. Szpitalnicy
przejęli posiadłości templariuszy wraz z domem głównym w Paryżu po ich
rozwiązaniu w 1312 roku. W 1489 roku na mocy bulli papieskiej Innocenta
III zostali inkorporowani do zakonu Świętego Grobu i przywróceni
przez papieża Aleksandra VI.
- Krzyżacy (zakon teutoński, zakon niemiecki)
 Zamek
Montfort
W 1190 roku powstał w Palestynie Zakom Braci Szpitala Niemieckiego Najświętszej
Marii Panny w Jerozolimie. Początkowo opiekowali się rannymi i chorymi,
szybko jednak przekształcili się w zakon rycerski na wzór templariuszy
i joannitów. Po początkowej wegetacji za sprawą czwartego wielkiego
mistrza Hermana von Salza nastąpiła strategiczna zmiana kierunku działań
zakonu i droga ku przyszłej potędze. Celem stały się pogańskie tereny
Europy. Na terenach Polski krzyżacy mieli swe siedziby (oprócz nadanej
przez Konrada Mazowieckiego Ziemi Chełmińskiej) w Lasocicach koło Namysłowa
(nadane przez Brodatego) i ziemie nad Notecią (od Odonicza). Krzyżacy
z Lasocic brali udział obok templariuszy z Oleśnicy Małej w bitwie
pod Legnicą
Gerard z Malbergu - wielki mistrz krzyżacki w latach 1241-1244 - został
w 1245 roku przyjęty do templariuszy (za zgodą papieża Innocentego IV).
Podobno była to kara za malwersacje finansowe jakich się dopuścił. Reguła
templariuszy była uważana za surową.
Chwarszczany leżą przy dawnej Via Marchionis - Drodze Margrabiów, którą
ochotnicy z całej Europy podążali w kierunku Prus by wziąć udział w
wojennej wyprawie organizowanej przez Krzyżaków.
Istnieje teoria o tajnym porozumieniu między mistrzami templariuszy
i zakonu krzyżackiego zawartym jeszcze za czasów Hermana von Salza.
Stąd Kortumowo w "Panu Samochodziku i templariuszach" - nazwa pochodząca
od słów "cor tuum" - serce twoje. W całości "Tam skarb twój gdzie serce
twoje". Wzrost potęgi krzyżackiej nastąpił istotnie bezpośrednio po
kasacie templariuszy.
- Rycerze Chrystusa (Portugalia)
Sukcesorzy templariuszy w Portugalii. Główną siedzibą tak jak u templariuszy
był Tomar.
|
